برج رادكان :

در ميان رشته كوه هاي البرز، در جنوب منطقه كردكوي ودردوكيلومتري شرقي روستاي رادكان ، برجي با گنبد مخروطي ديده مي شودكه به رادكان موسوم است .

بناي رادكان در نزديكي روستاي رادكان ( عرض جغرافيائي 3636 و طول جغرافيائي 5403 ) به فاصله 42 كيلومتري جنوب شهرستان كردكوي و 67 كيلومتري جنوب غربي شهرستان گرگان قرار دارد .

بنا از نظر جغرافيائي در يك منطقه كوهستاني جنگلي واقع شده و از نظر مكاني بر فراز تپه طبيعي صخره اي احداث شده كه به نظر ميرسد با توجه به آثار باقي مانده بناي ديگري در ضلع شمالي گنبد رادكان وجود داشته است .

بنا از دو قسمت گنبد و بدنه تشكيل شده و گنبد آن بصورت مخروطي شكل رك بلند و كشيده به صورت دو پوسته است كه بر بدنه استوانه اي قرار دارد و بنا در حدود 25 متر ارتفاع دارد .

مصالح بنا از آجر و نوعي گچ بوده كه در نماي خارجي نيز در ما بين سر آجرها تزئينات گچي تو رفته با انگشت دست وجود دارد علاوه بر اين در فواصل معين بدنه خارجي حفره هائي به چشم مي خورد كه در هنگام احداث بنا به منظور داربست تعبيه شده است .

ورودي هلالي شكل بنا در ضلع جنوبي است كه در بالاي سر در هلالي شكل آن يك قاب مستطيل با كتيبه به خط كوفي و تزئينات گچي و آجري وجود دارد كه متاسفانه قسمتي به سرقت وبخشي از آن از بين رفته است . نماي داخلي بنا به صورت مدور وبا گچ اندود شده است .

زيباترين قسمت نماي خارجي بنا از نظر تزئينات در بخش فوقاني است كه دو رديف تزئينات آجري با گچبري گلهاي مشابه گل لاله به همراه كتيبه كوفي وپهلوي دور تا دور قسمت زيرين گنبد را گرفته است وجود كتيبه هاي پهلوي نشان دهنده حضور و تداوم زبان و خط پهلوي تا اواسط سده هاي اوليه اسلامي در اين منطقه است .

اين برج كه درمحل، قلعه گبري هم ناميده مي شود بيش از35 متر ارتفاع دارد و به استناد كتيبه آجري كه به خط كوفي در زيرگنبد نوشته شده ،اين بنامحل دفن يكي ازاسپهبدان خاندان باوندتبرستان به نام ابوجعفرمحمدبن وندرين باوندي است.

ساختمان بنا درسال 407 ه ق پايان يافته است . در زير مخروط برج دو رديف كتيبه پهلوي و كوفي ديده مي شود.كتيبه پهلوي برج هنوز خوانده نشده ولي عبارت كتيبه كوفي چنين است :

«بسم الله الرحمن الرحيم هذا قبراسپهبد ابو جعفر محمد بن و ندرين باوندي في سنه احدي عشر و اربعمائه الهجريه 411ه»

تا كنون پژوهشگران كاربرد و عملكرد متعددي مانند قصر مقبره گنبد و برج را براي بنا اعلام داشته اند ولي صحت موضوع را بايد حداقل تا زمان خواندن تمام كتيبه ها به انتظار نشست و بر طبق متن قرائت شده كتيبه ها بناي رادكان متعلق به يكي از اسپهبدان آل باوند طبرستان به نام ابوجعفرمحمد ابن وندريان است .

اسپهبد ابو جعفر محمد ابن وندر از شاهزادگان نخستين سلسله باوندي طبرستان بوده كه در دوران تسلط سلسله آل زياد در قسمت جلگه اي و در نواحي كوهستاني طبرستان حكمراني مي نمودند.

شروع كار بنا در ربيع الثاني 407 هجري قمري زمان فرمانروائي ابوجعفر و اتمام آن در 411 هجري قمري بدست معمار احمد ابن عمر بوده است .

اين بنا به شماره 145 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است .

وجود خط پهلوي در بعضي از برجهاي ايران مانند لاجيم سواد كوه ورادكان كردكوي دليل روشني است بر تداوم فرهنگي باستاني مردمان نقاط شمالي ايران كه هنوز همگي فرهنگ قوم مهاجم را پذيرا نشده و براي نماياندن شاخص هاي فرهنگي خود كوشش داشته و بدين ترتيب استقلال فرهنگي خويش را تا اندازهاي حفظ مي كرده اند.

بازگشت